П.Алтангэрэл: Бэлчээр нь Монголын тусгаар тогтнолын нэг хэсэг

Монгол Улсын Их Хурал түүхэндээ бэлчээрийн тухай хуулийг баталж чадаагүй байна. Бэлчээрийг хуульчлах олон төсөл орж ирж байсан ч хэлэлцэхээс цааргалсаар иржээ. Учир нь бэлчээр нь Монгол хүний өв уламжлал, ёс заншил, тусгаар тогтнол, газар шороотой холбоотой эмзэг асуудлыг агуулсан ухагдхуун юм. Иймээс хэн ч дур зоргоороо зохицуулж зүрхлэхгүй, харин ард түмний сэтгэл, төрийн ухаалаг бодлогоор зохицуулагддаг зүйл гэж үздэг.

Түүхэнд Монгол улс засаг захиргааны хувьд дөрвөн аймагтай байсан бөгөөд эдгээр нь бэлчээрийн мал аж ахуй, нүүдэлчин ард түмний байршилтай уялдсан байжээ. Өвөг дээдэс “бэлчээрийн нүд” гэж нэрлэсэн усан тэжээл багатай үед ургах ёстой ургамалтай хэсгийг өвөл, хавар малаас хамгаалж хадгалдаг байсан бөгөөд энэ газрыг малчид хамтран хамгаалдаг байв.

Өнөөгийн нөхцөлд хүн амын амьдрал, малын тоо толгой зэрэг олон хүчин зүйлсийг харгалзан бэлчээрийг ёс зүйтэй ашиглах, хамгаалах шаардлагатай байна. Тухайлбал, Аргалант суманд 8 га газрыг хоёр жил өнжүүлж сэргээсэн бөгөөд 1.5 га газрыг хашаалж, байшин барьж, мод тарьсан туршлага амжилттай хэрэгжиж байна. Энэ газрыг “нөөцийн нөөц бэлчээр” гэж нэрлэж, малаа хавар, намартаа оруулан ашиглах боломжтой гэж үзжээ.

П.Алтангэрэл бэлчээр муудаад сэргэхгүй гэж байдаггүйг, зөв арчилж хамгаалбал ургамал ургаж, бэлчээр сэргэдэг болохыг онцолсон байна. Тэрбээр бэлчээрийн “нүд”-ийг хамгаалж, баг, сумдаар хэлэлцэн олон га газрыг сэргээх нь малчин өрхийн амьдралыг дээшлүүлэх боломжтой гэж үзэж байна. Одоо энэ асуудал Улсын Их Хурлаар хэлэлцэгдэх гэж байна. УИХ-ын гишүүн асан П.Алтангэрэл энэ талаар байр сууриа илэрхийлжээ.