Монголд хүн болж төрөхөөр…

Хэдхэн хоногийн өмнө Францын хэвлэлүүд Мали улсаас дүрвэж ирсэн 22 настай Мамуду Гассамагийн амьдрал хэрхэн өөрчлөгдөж буй талаар бичиж байв. Тагтнаас дүүжлэгдэж байсан дөрвөн настай хүүг аварсан залуу Францын ардын баатар болж, ерөнхийлөгч Макронтой уулзаад зогсохгүй тус улсын иргэншил авсан билээ. Гассама түргэвчилсэн шугамаар иргэний бичиг баримтаа бүрдүүлээд гал сөнөөх албанд 10 сар дагалдангаар ажиллах гэрээ байгуулжээ.

“Дадлагажигчийн сарын цалин 600 еврогоос эхпэх бөгөөд энэ хугацаанд амжилттай суралцаж, шалгуурыг давбал мэргэжлийн гал сөнөөгч болох юм” хэмээн хэвлэлүүд бичиж байв. Парисын “хүн аалз’’-ын тухай энэ “түүхийг” манайхан гэсэн уншсан. Харин Монголд усанд живж буй гурван хүний хоёрынх нь амийг авраад өөрөө амиа алдах шахсаны дараа гуравдагчийн ар гэрийнхэн аварсан иргэнийг шүүхэд өгсөн тухай сонсож байв.

Өөрийнхөө амиар дэнчин тавьж хүний амь аврахад сайндаа л “Шударга журам” медалиар шагнадаг биз дээ. Тэрийгээ Шадар сайд нь төрийн ордонд дуудаж, сүр дуулиантай гардуулахыг яана. Асуудлын гол нь аль нь баян, аль нь ядуу орон бэ? гэдэгт биш юм. Харин аль улс хүнээ хэрхэн үнэлдэг, хайрладаг вэ? гэдэгт байгаа юм. Тэр улсад хүний амь гэдэг тийм л үнэ цэнэтэй байх нь.

Дахиад нэг хүний амьдралыг аврах хэмжээний. Харин манайд ямар байдаг билээ? Бас л саяхан хэвлэлээр гарсан мэдээлэл. Дорнодод нэг мянгат малчин зээ хүүгийнхээ үсийг үргээхдээ хурдан морины уралдаан зохион байгуулсан байна. Тавдугаар сарын 18-нд болсон явдал. Харин Засгийн газрын тогтоолоор хурдан морины уралдаан зохион байгуулахыг зургадугаар сарын 1-н хүртэл хориглосон байлаа.

Гэтэл найранд ирсэн солио галзуу нэг нөхөр хоёр настай хүүхдээ хурдан морины нуруун дээр хүлээд уралдуулсан байдаг. Мэдээж түүнийг нь хэн ч хориглоогүй. (аягүйдвэл бүгдээрээ согтуу байсан биз) Баян-Өлгийд бас нэг казак хээр хөдөө мотоцикл нь эвдэрчхээр гурван настай хүүхдээ “мотоцикл харж бай”’ гээд орхиод явсан байгаа юм. Замын унаанд дайгдаад 70 гаруй км давхиад сэлбэг аваад ирэхэд нь хүүхэд нь алга болчихсон байсан.

Юу ч гэхэв дээ, монголчууд минь… Тэгсэн манай төрийн агентлагийнхан (Дорнод аймгийн Гэр бүл, хүүхэд, залуучуудын хөгжпийн газар гэсэн. Яасан ч том нэртэй юм, базардарь гэж) “Хүүгийн биеийн байдалд үзлэг хийсэн. Биеийн байдал хэвийн байгаа нь тогтоогдсон. Залуу гэр бүлд хүүхдэд учирч болох байсан эрсдэлийн талаар зөвлөмж өгсөн бөгөөд энэ нь хууль зөрчсөн үйлдэл болохыг тайлбарласан” гэв. Сонсох нээ Зөрчлийн хуулиар 100 мянган төгрөгөөр торгосон гэв үү.

Хэрэв уралдааны замд морь бүдэрсэн бол яах юм. Хэрэв морьдын давхилт дунд хүүхдийн тархинд цус харваж амиа алдсан бол яах юм. Хоёрхон настай нялх амьтныг морины нуруун дээр хүлээд уралдуулна гэдэг чинь шууд алахаар санаархсанаас огт ялгаагүй хэрэг гэдгийг яагаад олж хардаггүй юм. Нөгөө хүүхэд хамгааллын хууль энэ тэр нь хаана байна? Өнгөрөгч долоо хоногт бас нэг эмгэнэлтэй явдал тохиов.

79-р сургуулийн хөлбөмбөгийн талбайд 11 настай хүү хөлбөмбөгийн хаалганы хөндлөвч төмөрт даруулж амиа алджээ. Сургуулийн захирал нь “Миний санахаар эрсдэлт бүлгийн хүү байсан. Ээж нь салаад явчихсан, аав нь архины хамааралтай, эмээтэйгээ амьдардаг, ар гэрийн хараа хяналт султай хүүхэд байсан” гэж ярьжээ. Үгүй, тэр одоо хүүгийн нас барсанд ямар хамаа байна аа.

Хүүхэд зүгээр л хөлбөмбөг тоглохоор сургууль дээрээ очсон шүү дээ. Тэр ямар буруутай гэж. Ар гэр нь анхаарал тааруу байсан болохоор магадгүй сургуульдаа хоргоддог, сургууль дээрээ цаг нөхцөөх дуртай байсан байх. (тэр нь түүний амиа алдсаныг зөвтгөх шалтгаан биш биз дээ) Харин ч тэрнийх нь төлөө илүү анхаарал халамж тавих ёстой байсан юм биш үү?! Хэрэв хүүхэдтэй ажилладаг багш хүн ухаантай юм бол.

Ингэхэд одоо үед сургуулийн захирлыг хэн, ямар хүн хийдэг болсон юм. Бидний багад багш хүн, тэр дундаа хамгийн сайн багш п сургуулийн захирал хийдэг, захиргал багш гэхээр аав шиг ээ хүндэлдэг, бас эмээдэг байлаа. Одоо ямар гээч махан мануухайнуудаар сургууль удирдуулаад, хүүхдүүдээ хариуцуулаад байгааг мэдэх ч арга алга.

Өчигдөр Боловсролын сайд Ц.Цогзолмаа “Засгийн газрын цаг”-аар мэдэгдэл хийж байна лээ. Сургуулийн захиралд захиргааны арга хэмжээ авна гэж. Тэр нь бас л хэдсэн төгрөгийн торгууль энэ тэр л байх л даа. Хоёрхон жилийн өмнө Өмнөд Солонгосын нэг сургуулийн сурагчид төгсөлтийн баярын аялал хийж яваад татлага онгоц живж, бүгдээрээ амиа алдахад сургуулийн захирал нь өөрийгөө буудчихаж билээ.

Тэр олон эцэг эхийн уй гашууг тэсвэрлэж чадаагүй хэрэг. Гэтэл манай сургуулийн захирал “Угаасаа эрсдэлтэй бүлгийн хүүхэд байсан юм оо” гээд зогсч байдаг. Угаасаа монгол хүний чанар ийм болчихсон юм уу? Эсвэл дандаа адгийн шаарнуудыг нь түүж албан тушаалд тавьдаг юм уу? Ядаж нэг удаа “Миний буруу. Би ажилдаа хариуцлагагүй хандсанаас, сургуульдаа аюулгүй, найдвартай орчин бий болгож чадаагүйгээс, анхаарал хандуулаагүйгээс хүний сайхан үрийг алчихлаа” гэж хэлээд ажлаа өгч болдоггүй юм.

Яагаад заавал ядарсан ч гэлээ үр хүүхдээ алдсан эцэг эхийн, амиа алдсан хүүгийн ар амьдралыг доромжлоод байгаа юм. Ингээд харахаар Монголд хүний амь шиг үнэ цэнэгүй зүйл алга. Монгол хүн болж төрөхөөр… юу гэдэг билээ дээ. Өөр хэлэх ч үг алга…

Б.Сэмүүн

Эх сурвалж: Өглөөний сонин

18 thoughts on “Монголд хүн болж төрөхөөр…

  1. Нарангэрэп 2018-06-22 10:21 at 10:21

    Монголчууд бид хүнээ үнэт зүйл гэж харлаггүй, хүний эрх, хүний эрүүл мэнд, хүний сэтгэл санаа, хүний ………хүний………, хүн гэдэг зүйлийг огтоосоо тоодоггүй, юм бна аа,

    Хариулах
  2. Нэргүй 2018-06-22 11:21 at 11:21

    ЯГ ҮНЭН. ТЭР ЗАХИРАЛ ТЭГЖ ХЭЛЭЭД ХЭЭВ НЭГ БАЙЖ БАЙНА ГЭДЭГ НЬ ҮНЭХЭЭР ДУРГҮЙ ХҮРГЭЖ БАЙНА ШДЭЭ. ХАЙРАН ХҮҮХЭД

    Хариулах
  3. зочин 2018-06-22 11:22 at 11:22

    монгол хүн шиг үнэ цэнэгүй зүйл дэлхийд алга гэхэд болно хамгын үнэ цэнэтэй хүмүүс жоохон хулгай хийчдэг жоохон гэдэг нь хоёр гурван үеээ ажил хийхгүй амьдруулах мөнгө туучихсан төрийн албаны дарга мөн улс төрч гэх авилгачид өөрсөндөө тааруулсан хууль санаачлагчид хамгын үнэ цэнэтэй асуудалд орчиховол өвдөөд үхчих гээд байдаг новшнууд

    Хариулах
  4. Нэргүй 2018-06-22 11:28 at 11:28

    Монголд хүн болж төрсөнд орвол Солонгост нохой болж төрсөн нь дээр болж дээ өнөөгийн Монголын нийгэмд……

    Хариулах
  5. Нэргүй 2018-06-22 11:30 at 11:30

    Mongolchuudiin setgehui bur zeversen tumur shig bolchihson tur udirdaj bgaa humuusees shuud hamaataltai ulsaa uls shig hugjuuleed avaad yavj chadahgui hun enereh chadvargui hunii irontsoguudaar udirduulj bgaa uls hezee yaj hugjih ve deer bgaa malantsaruudiig bugdiig solih heregtei bn

    Хариулах
  6. S 2018-06-22 11:44 at 11:44

    Балбад торчоогуй нь их юмаа

    Хариулах
  7. ӨӨ 2018-06-22 11:51 at 11:51

    ОДОО БҮХ СУРГУУЛИУД ХААЛГАА ТҮГЖЭЭД АМРАНА. ХҮҮХДҮҮДЭД ТОГЛОХ ГАЗАР ОЛДОХГҮЙ ПИСИДЭЭД ДОНТОЛТОНД ОРНО ГАДУУР ТЭНЭНЭ.

    Хариулах
  8. Нэргүй 2018-06-22 11:54 at 11:54

    Sots niigmiin ued surguuli udirduulah huniig hatuu shalguuraar buh talaar ni sudalj,todorhoi hugatsaand beltgej olond tanigdsan huniig tomilood araas ni hyanadag,hariutslaga tootsdog baisan uchir uswur ueiinhen niigmiin buren hamgaalaltand bailaa.Odoo bol yamar ch ajil hergiin medleg turshlagaui doldoinuud hurgan darga nariin bugsiig dolooj guij guwshaad hahuuli uguud tomilogdoj baigaa uchraas ingej dampuurahaas yahawdee.79-iin zahirliin helj baigaag harahad Mongoliin bolowsroliig yamar humuuseer samruulj baigaa ni todorhoi baigaa bizdee

    Хариулах
  9. songogch- bagsh 2018-06-22 12:09 at 12:09

    Tsogzolmaa gedeg said alban tushaalaa ner turtei hashij uls turd udaan baiya gewel sahilga hariutslagiig EBS-ias ehelj ers uurchlult hiih yostoi bailaa.Iim setgel gargahgui baigaad haramsaj baina daa

    Хариулах
  10. зочин 2018-06-22 12:17 at 12:17

    говьд хүн болж төрсөнөөс хангайд бух болж төрсөн нь дээр, улаанбаатарт хүн болж төрсөнөөс бээжинд хав болж төрсөн нь дээр

    Хариулах
  11. ahmad bagsh 2018-06-22 12:30 at 12:30

    Bolowsroliin huulid uurchlult oruulj EBS-iin zahirliig hamt olon,etseg ehchuudeer ni songuulaad songogdson huniig ni aimag niisleliin zasag darga batalgaajuuldag boloh heregtei.odoo murduj baigaa huuliar aimag niisleliin zasag darga nar songon shalgaruulalt neriin dor uuriin hunee tomilj uls turiin zarts bolgon ashiglaj baigaa ni iim zawhraliig bii bolgoson

    Хариулах
  12. кун 2018-06-22 12:49 at 12:49

    Бүгд л тийм хүмүүс гэдгийг бид өөрсдөө ч мэддэггүй Монголын хүмүүс ийм л байх ёстой гэж боддог,ийм ч байдаг

    Хариулах
  13. бөбөб 2018-06-22 12:52 at 12:52

    японд нохой болж төрвөл үнэн жаргаж үхнэ. юун монгол хүн

    Хариулах
  14. МӨНГӨ 2018-06-22 13:33 at 13:33

    Бид яг хятад шиг болж байна. тэнд гэгээн цагаан өдөр хүнийг огт тоодоггүй алдаг, хорлодог, дайрдаг. дутуу төрсөн хүүхэд иддэг. бид тийшээ л яваад байна. огт гайхах юм алга. яагаад гэвэл бүх үнэт зүйл МӨНГӨ болсон учраас.

    Хариулах
  15. Нэргүй 2018-06-22 13:56 at 13:56

    Энэ чинь ерөөсөө бидний , Монгол хүний мөн чанар вм биш үү. Арчаагүй хар амиа хичээсэн, бусдыг огт боддоггүй, жалга довны үзэлтэй

    Хариулах
  16. алтаа 2018-06-22 13:57 at 13:57

    Энэ чинь ерөөсөө бидний , Монгол хүний мөн чанар вм биш үү. Арчаагүй хар амиа хичээсэн, бусдыг огт боддоггүй, жалга довны үзэлтэй

    Хариулах
  17. nana 2018-06-22 14:47 at 14:47

    iim l bolood udaj bgaa shuudee ene niigem ene uls hairan umdaa ingej zamaa aldah gejdee

    Хариулах
  18. Нэргүй 2018-06-22 14:52 at 14:52

    Ингээд хараад ажаад бхад монголын эрчүүд бүр авах юмгүй болжээ, хүн чанаргүй увайгүй архичин тамхичин авгай хүүхдээ тэжээх чадваргүй уухаараа мөн эхнэрүүддээ эр бар болж архирч агсагнаж гар хүрнэ, ажил хийж бга нэгэн нь хулгай авилгалаар 5 цаас харахаараа өөр хүүхэнтэй явалдаж өөрийн зугаа цэнгэлд мөнгөө үрнэ. Яанаа хамаг амьдрал эмэгтэйчүүдийн нуруун дээр явна. Ядахад боловсролгүй бүдүүлэг халтайчаал явцгаана. Чадвар муутай

    Хариулах

S-д хариу үлдээнэ үү Хариултыг цуцлах

Таны имэйл хаягийг нийтлэхгүй. Шаардлагатай талбаруудыг * гэж тэмдэглэсэн